Een studie rond effectiviteit en bijvangst

De Aziatische hoornaar is een exotische wespensoort. De soort staat erom bekend vooral jacht te maken op honingbijen en hier belangrijke schade aan te richten. Om de overlast van de soort tegen te gaan en de populatie te beheersen, worden vallen geplaatst. Via de lentevallen of 'spring trapping’ worden de koninginnen van de Aziatische hoornaar gevangen.

Met deze studie willen we de selectiviteit van de lentevallen voor de koninginnen nagaan: in welke mate doet de lentevangst het aantal nesten afnemen en vangen deze vallen ook andere insecten dan de Aziatische hoornaar?

Dit project heeft als doel om alle data in verband met vangsten in lentevallen voor de Aziatische hoornaar samen te brengen over geheel Vlaanderen. Er zijn verschillende initiatieven van gemeenten en imkerverenigingen om deze vallen te plaatsen. Graag willen wij via dit project de data van elk initiatief verzamelen om samen te analyseren als één geheel. Zo kunnen we de effecten van deze vallen op de Aziatische hoornaar en onze biodiversiteit beter nagaan.

Een huidige stand van zaken met een spreiding van de geregistreerde vallen vind je op dit kaartje.

Heb je specifieke vragen over dit onderzoek naar de effectiviteit en bijvangst van de lentevallen, dan kan je terecht bij lentevallenAH@inbo.be.

Waarom meedoen?

  • Deze studie levert belangrijke inzichten in de effectiviteit van lentevallen om de verspreiding van de Aziatische hoornaar tegen te gaan.
  • Jouw deelname draagt bij aan de bescherming van de biodiversiteit.
  • Jouw deelname levert ook bijkomend inzicht in het gedrag van de Aziatische hoornaar in Vlaanderen.
  • Iedere individuele deelnemer draagt bij aan de dataset. Hoe meer gegevens, hoe beter. Wanneer er veel deelnemers zijn, zorgt dit voor een betere spreiding over Vlaanderen, wat de kwaliteit van de studie verhoogt.

Ook in dit filmpje kom je te weten waarom het belangrijk is om de lentevallen op te volgen en hoe dit vorig jaar in zijn werk ging.

Wie kan meedoen?

  • Iedereen die gemotiveerd is om mee te doen aan ons onderzoek!
    Dit onderzoek loopt van 1 maart tot 31 mei 2026 maar een bijdrage voor een kortere periode is ook heel zinvol. Verwijder je val wel steeds na 31 mei. Bij het begin van de zomer verlaten koninginnen Aziatische hoornaar niet langer hun nest en kan je deze niet meer vangen. Gebruik vanaf dan de wiekpotmethode om nesten op te sporen.
  • Iedereen die thuis een selectieve val Aziatische hoornaar heeft.
    • Dit is een val waarin insecten niet kunnen verdrinken. Je voorkomt dat insecten kunnen verdrinken door de lokstof af te schermen van de insecten in de val. Doe dit bijvoorbeeld met behulp van:
      • een spons
      • het plaatsen van een roostertje als tussenschot tussen vloeistof en vliegopening
      • een wiekpot in de val
      • absorberende kleikorrels
    • Een selectieve val is uitgerust met een toegangsrooster met gaten van verschillende afmetingen:
      • Insecten die groter zijn dan de Aziatische hoornaar kunnen de val hierdoor niet binnendringen.
      • Insecten die kleiner zijn dan de Aziatische hoornaar hebben de mogelijkheid om de val weer te verlaten.

Wat verwachten we van jou?

Volg deze instructies nauwgezet op:

  • Je plaatst de val in jouw tuin tijdens de periode van 1 maart tot 31 mei (bij voorkeur in een bloemrijke omgeving, in de schaduw en uit de regen. Koninginnen in het voorjaar hebben een grote voorkeur voor bloesems van bijvoorbeeld dwergmispel).
  • Je registreert je éénmalig voor het project. Hierbij duid je de locatie van je val aan en definieer je het type val.
  • Je controleert de val zo frequent mogelijk (bij voorkeur dagelijks tot minimaal 2 keer per week).
  • Bij elke controle:
    • Controleer welke soorten er in de val zijn terechtgekomen en het aantal. Gebruik hiervoor de app ObsIdentify. Zo komen je waarnemingen ook terecht in de databank van Waarnemingen en Vespa-Watch.
    • Registreer alle vangsten op MijnTuinlab (van alle soorten in de val en ook als de val leeg is!). Dit is heel belangrijk, zo kunnen we de selectiviteit van deze vallen beter onderzoeken.
    • Tref je een Aziatische hoornaar aan?
      • Plaats de val in de diepvries.
      • Na enkele minuten is de hoornaar verdoofd en kan je andere insecten bevrijden uit de val zonder dat de hoornaar ontsnapt.
      • Gebruik een vork om de hoornaar in een andere pot over te brengen, die je vervolgens enkele uren in de vriezer plaatst.
    • Plaats de val met geopend deksel buiten (bv. in de zon) zodat levende insecten worden vrijgelaten.
    • Plaats je val terug op de voorziene plaats en vul de lokstof aan zodat de val actief blijft.
  • Verwijder je val na 31 mei. Bij het begin van de zomer verlaten de koninginnen van de Aziatische hoornaar niet langer hun nest, waardoor je ze dan niet meer kan vangen. Gebruik vanaf dan de wiekpotmethode om nesten op te sporen.
  • Indien je jouw val zou verplaatsen registreer je hem als een nieuwe val met de nieuwe locatie.

Hoe neem je deel?

Deelnemen kan eenvoudig aan de hand van dit stappenplan:

  1. Registreer je éénmalig voor het project "Lentevallen Aziatische hoornaar 2026" via de registratiepagina.
  2. Registreer vervolgens de tellingen van je vangst bij voorkeur dagelijks tot minimaal 2 keer per week via jouw dashboard op MijnTuinlab.

Heb je moeite om je val of de vangsten te registreren? Deze handleiding verduidelijkt de verschillende stappen.

Vragen over het project?

We willen benadrukken dat deze studie geen vallen uitdeelt. Wel kunnen deelnemers van andere initiatieven die selectieve vallen verdelen zich via MijnTuinlab registreren en een bijdrage leveren aan deze studie.

Waar vind ik een lenteval?

Een lenteval voor Aziatische hoornaar koop je via gespecialiseerde winkels voor imkers of sommige imkerverenigingen. Deze vind je online op basis van de zoektermen: “val Aziatische hoornaar”, “hoornaarval”, “selectieve val Aziatische hoornaar”, “lenteval Aziatische hoornaar”, “voorjaarsval Aziatische hoornaar”. Wegens de grote vraag zijn ze soms niet voorradig, je kan in dit geval ook overwegen om zelf een val te maken. Vraag meer info bij jouw gemeente of lokale imkervereniging.

Mijn val past niet in de diepvries, wat moet ik dan doen?

Indien je diepvries heel klein is, kan je de val voor 30 min in de koelkast plaatsen (3°). En erna de Aziatische hoornaar met een vork in een kleiner potje doen dat wel in de diepvries past.

Benieuwd naar tussentijdse resultaten?

Bekijk hier het kaartje van de spreiding van de vallen en de tussenstand van de vangsten van Aziatische hoornaar.

Op het einde van het seizoen worden alle data open beschikbaar gesteld. Vind hier alle data terug van 2024 en 2025.

Bijkomende informatie

Deze studie is een samenwerking tussen de Vlaamse Overheid, Natuurpunt en de vzw Limburgse Imkersbond, die vallen verdeelt i.k.v. hun eigen project binnen het Strategisch Plan Bijenteelt.

Meer informatie kan je ook vinden via onderstaande links: